I) Mục đích của Nghị định
– Quy định rõ ràng điều kiện thu giữ tài sản bảo đảm khi xử lý nợ xấu, tránh tùy tiện.
– Bảo vệ quyền lợi người vay khi tài sản là chỗ ở duy nhất hoặc công cụ lao động chủ yếu/duy nhất.
– Đảm bảo cân bằng lợi ích giữa tổ chức tín dụng và bên bảo đảm.
– Ổn định an sinh xã hội, hạn chế việc người dân mất nơi ở hoặc phương tiện sinh kế.
– Tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, và tổ chức mua bán xử lý nợ.
II) Nội dung và điều kiện thu giữ tài sản
1. Phạm vi và đối tượng áp dụng
– Tổ chức tín dụng.
– Chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
– Tổ chức 100% vốn Nhà nước có chức năng mua bán, xử lý nợ.
– Các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
2. Giải thích từ ngữ
– Chỗ ở duy nhất: tài sản thuộc sở hữu hợp pháp, là nơi đăng ký thường trú/tạm trú, và không có chỗ ở khác.
– Công cụ lao động chủ yếu/duy nhất: động sản phục vụ sinh kế, giá trị ≤ 24 tháng lương tối thiểu, và nếu bị thu giữ thì người bảo đảm không có đủ thu nhập tối thiểu theo vùng.
3. Điều kiện thu giữ
3.1 Nếu tài sản là chỗ ở duy nhất:
– Được thu giữ khi đáp ứng điều kiện của Luật Các tổ chức tín dụng.
– Ngân hàng phải trích khoản tiền hỗ trợ bằng 12 tháng lương tối thiểu cho bên bảo đảm.
3.2 Nếu tài sản là công cụ lao động chủ yếu/duy nhất (không hình thành từ vốn vay):
– Được thu giữ khi có xác nhận, chứng minh hợp pháp.
– Ngân hàng phải trích khoản tiền hỗ trợ bằng 6 tháng lương tối thiểu.
3.3 Các tài sản khác:
– Thu giữ theo điều kiện chung của Luật, không cần hỗ trợ bằng khoản tiền.
4. Quyền và trách nhiệm
– Bên bảo đảm (người vay):
– Phải xác nhận và chứng minh tài sản thuộc/không thuộc diện đặc biệt trong vòng 10 ngày.
– Chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của giấy tờ chứng minh.
– Tổ chức tín dụng:
– Cung cấp đầy đủ thông tin cho bên bảo đảm.
– Thực hiện nghĩa vụ hỗ trợ bằng khoản tiền trước khi thu giữ.
– Khoản hỗ trợ được tính vào chi phí xử lý tài sản bảo đảm.
III) Ý nghĩa
– Nhân văn: bảo vệ người dân khi tài sản gắn liền với sinh kế hoặc chỗ ở duy nhất.
– Thực tiễn: ngân hàng vẫn xử lý được nợ xấu nhưng phải chia sẻ rủi ro.
– Pháp lý minh bạch: tránh tranh chấp, tạo sự công bằng.
– Kinh tế – xã hội: góp phần ổn định tín dụng và an sinh.